Rewolucja Thatcher: jak sprzedano państwowych gigantów

Ten odcinek „Commanding Heights” opowiada, jak w latach 80. Wielka Brytania z kraju strajków i deficytowych molochów stała się laboratorium prywatyzacji. British Telecom, British Airways, British Gas, koleje, wodociągi — Margaret Thatcher jeden po drugim wyprowadzała państwowe przedsiębiorstwa na giełdę, a przy okazji sprzedawała lokatorom mieszkania komunalne, tworząc miliony nowych właścicieli. To był eksport idei: brytyjski model skopiowano od Ameryki Łacińskiej po Europę Środkową.

Akcjonariat obywatelski, nie tylko fiskus

Thatcher rozumiała, że prywatyzacja to nie tylko sposób na łatanie budżetu, lecz narzędzie polityczne: obywatel, który ma akcje British Telecom albo własne mieszkanie, inaczej patrzy na gospodarkę niż najemca zależny od państwa. „Kapitalizm ludowy” miał uczynić reformy nieodwracalnymi, bo trudno odebrać własność milionom drobnych akcjonariuszy naraz.

Lekcja i jej granice

Brytyjskie doświadczenie pokazało też, gdzie prywatyzacja bywa trudna: przy monopolach naturalnych (wodociągi, sieci) sam transfer własności nie wystarcza — potrzebna jest twarda regulacja i konkurencja, inaczej prywatny monopol zastępuje państwowy. To ważna przestroga dla Polski, gdzie wiele SSP działa właśnie w sektorach sieciowych. Wolny rynek to nie brak reguł, lecz właściwe reguły.

Źródło: Commanding Heights — Thatcher Legacy · ← wróć do: Rozmowy o prywatyzacji