Wykład noblowski Northa: esencja teorii instytucji

W wykładzie noblowskim Douglass North streszcza dzieło życia: teorię, że instytucje — formalne reguły i nieformalne normy — determinują wyniki ekonomiczne społeczeństw. To gęsty, ale klarowny wykład, który tłumaczy, dlaczego różnice w poziomie rozwoju między krajami są tak trwałe. Odpowiedź North znajduje nie w zasobach, lecz w jakości reguł gry.

Zmiana instytucjonalna jest powolna

North podkreśla, że instytucje nieformalne — nawyki, normy, zaufanie — zmieniają się o wiele wolniej niż formalne ustawy. To dlatego kraj może z dnia na dzień uchwalić prawo własności wzorowane na zachodnim, a mimo to nie osiągnąć zachodnich wyników: nieformalna tkanka nie nadąża. Rozwój to proces pokoleniowy, w którym reformy prawne muszą być cierpliwie wspierane budową kultury ich przestrzegania.

Wniosek dla prywatyzacji

Dla debaty o prywatyzacji wykład Northa jest fundamentem i przestrogą zarazem. Fundamentem — bo pokazuje, że własność prywatna działa dzięki instytucjom, które ją chronią. Przestrogą — bo przypomina, że samo ogłoszenie reformy nie wystarczy. Dla Polski, która ma już dojrzałe instytucje, płynie z tego optymistyczny wniosek: prywatyzacja SSP ma solidny grunt. Warunkiem jest tylko, by tego gruntu nie psuć upolitycznianiem sądów i regulacji.

Źródło: Nobel Prize Lecture, Douglass North (1993) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria