North: dlaczego instytucje decydują o wszystkim

W tej przełomowej książce Douglass North przedstawia teorię, która zmieniła ekonomię: to instytucje — formalne reguły i nieformalne normy — kształtują koszty transakcyjne i determinują wyniki gospodarcze społeczeństw. Nie technologia, nie zasoby, lecz reguły gry decydują, czy ludzie inwestują, współpracują i tworzą bogactwo.

Reguły gry są ważniejsze niż gracze

North pokazuje, że te same jednostki, przeniesione z kraju o dobrych instytucjach do kraju o złych, zachowują się zupełnie inaczej — bo inne reguły opłaca się respektować. To dlatego identyczne programy prywatyzacji przynosiły różne wyniki: nie zawodzili ludzie, lecz instytucje, w których działali. Zmiana instytucjonalna jest powolna, bo normy nieformalne zmieniają się dłużej niż ustawy.

Znaczenie dla prywatyzacji SSP

Dla polskiej debaty North dostarcza fundamentu: prywatyzacja to zmiana instytucjonalna, nie tylko transakcja. Przekazanie firmy w prywatne ręce zmienia reguły, według których nią zarządza — z politycznych na rynkowe. Ale North ostrzega też, że jeśli otaczające instytucje (sądy, egzekucja prawa, przejrzystość) są słabe, sama zmiana właściciela nie wystarczy. Reforma własności i reforma instytucji muszą iść razem.

Źródło: Institutions, Institutional Change and Economic Performance, D. North · ← wróć do: Analizy: świat i teoria