Narodziny prywatyzacji: od herezji do normy

Ten esej z cyklu PBS „Commanding Heights” opowiada, jak prywatyzacja z ekonomicznej herezji stała się globalną normą. Przez dekady po II wojnie światowej dominował konsensus, że państwo powinno kontrolować „gospodarcze wyżyny” — energetykę, transport, przemysł ciężki. Dopiero kryzysy lat 70. i intelektualna ofensywa wolnorynkowców zakwestionowały ten dogmat.

Rewolucja w myśleniu

Esej pokazuje, że prywatyzacja była najpierw rewolucją idei, a dopiero potem polityki. Trzeba było przekonać elity i opinię publiczną, że państwowe monopole nie są „naturalne”, lecz kosztowne. Brytyjskie eksperymenty Margaret Thatcher dostarczyły dowodu koncepcji — i uruchomiły falę reform, która przetoczyła się przez świat, od Ameryki Łacińskiej po kraje postkomunistyczne.

Dlaczego warto pamiętać ten przełom

Dla Polski ten historyczny kontekst jest istotny, bo pokazuje, że dzisiejsza obrona „narodowych czempionów” to w gruncie rzeczy powrót do idei sprzed rewolucji lat 80. Argumenty za państwową własnością nie są nowe — zostały już raz przetestowane i uznane za kosztowne. Esej PBS przypomina, że prywatyzacja nie była kaprysem, lecz odpowiedzią na realne porażki etatyzmu, o których łatwo zapomnieć po latach.

Źródło: The Birth of Privatization, Commanding Heights (PBS) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria