Friedman: kiedy rząd staje się problemem

W tym eseju Milton Friedman rozwija swoją najbardziej prowokacyjną tezę: często to rząd jest źródłem problemów gospodarczych, a nie ich rozwiązaniem. Friedman analizuje kolejne obszary interwencji państwa — od edukacji po opiekę zdrowotną — i pokazuje, jak państwowa własność oraz regulacje prowadzą do nieefektywności, marnotrawstwa i ograniczenia wolności wyboru.

Dobre intencje, złe skutki

Kluczowy argument Friedmana nie dotyczy złej woli urzędników, lecz struktury bodźców. Program państwowy wydaje cudze pieniądze na cudze potrzeby — więc nie ma silnego bodźca ani do oszczędności, ani do jakości. Prywatny dostawca, który konkuruje o klienta i ryzykuje własne środki, ma oba. Dlatego, przekonuje Friedman, mechanizmy rynkowe zwykle działają lepiej niż centralne planowanie, nawet jeśli rynek jest niedoskonały.

Znaczenie dla sektora SSP

Ten esej to teoretyczne zaplecze dla każdej debaty o roli państwa w gospodarce. Dla Polski przekłada się wprost: spółka Skarbu Państwa działa w reżimie „cudze pieniądze na cudze cele”, więc marnotrawstwo jest w nią wpisane. Friedman nie twierdzi, że państwo ma zniknąć — proponuje, by robiło mniej, ale lepiej. Rozbudowany sektor SSP to dokładnie odwrotność tej recepty: państwo robi dużo, a efekty są przewidywalnie słabe.

Źródło: Why Government is the Problem, Milton Friedman (1993) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria