Dlaczego narody przegrywają

W „Why Nations Fail” Daron Acemoglu i James Robinson przedstawiają jedną z najbardziej wpływowych teorii rozwoju ostatnich dekad. Ich odpowiedź na pytanie, dlaczego jedne narody się bogacą, a inne pogrążają w biedzie, brzmi: decydują instytucje. Inkluzywne — otwarte, chroniące własność, nagradzające innowację — napędzają wzrost. Ekstraktywne — służące wzbogaceniu wąskich elit kosztem reszty — skazują kraj na stagnację.

Kto przechwytuje owoce reform

W kontekście prywatyzacji ta teoria tłumaczy pozorny paradoks: dlaczego podobne reformy dały różne wyniki. W krajach o instytucjach inkluzywnych prywatyzacja tworzyła konkurencyjną gospodarkę; w krajach o instytucjach ekstraktywnych — prowadziła do przejęcia aktywów przez elity, jak w Rosji. Nie zawodziła prywatyzacja, lecz instytucje, które decydowały, kto zbierze jej owoce.

Sygnał ostrzegawczy dla Polski

Acemoglu i Robinson dają ważne narzędzie do oceny dzisiejszych decyzji. Budowa „narodowych czempionów” i rozbudowa sektora spółek Skarbu Państwa to ruch w stronę instytucji bardziej ekstraktywnych — takich, w których dostęp do zasobów zależy od bliskości do władzy, a nie od konkurencji. To niebezpieczny kierunek, bo — jak pokazują autorzy — instytucje ekstraktywne potrafią uwięzić nawet zamożne kraje. Prywatyzacja i otwarta konkurencja to obrona instytucji inkluzywnych, którym Polska zawdzięcza swój awans.

Źródło: Why Nations Fail, Acemoglu & Robinson (2012) · ← wróć do: Analizy: świat i teoria