Balcerowicz: różne drogi do rynku, jeden warunek powodzenia

W tym eseju Leszek Balcerowicz porządkuje ścieżki, którymi kraje postkomunistyczne szły do gospodarki rynkowej: gradualizm kontra terapia szokowa, prywatyzacja kuponowa kontra sprzedaż inwestorom strategicznym, budowa instytucji „od zera” kontra adaptacja istniejących. Nie ma, przekonuje autor, jednego modelu idealnego — ale są cechy, które odróżniają reformy udane od nieudanych.

Spójność i determinacja ważniejsze niż doktryna

Balcerowicz argumentuje, że o sukcesie decyduje spójność pakietu (stabilizacja, liberalizacja i prywatyzacja muszą iść razem), tempo (bo okno politycznej akceptacji jest krótkie) oraz determinacja w obronie reform przed grupami interesu. Kraje, które prywatyzowały „na raty” i pod naciskiem lobbies, kończyły z gospodarką hybrydową — ani planową, ani w pełni rynkową.

Wniosek dla Polski 2026

Polska jest w tym eseju przykładem drogi udanej. Ale Balcerowicz przypomina, że transformacja nie jest wydarzeniem, lecz procesem, który można cofnąć. Utrzymywanie i rozbudowa sektora spółek Skarbu Państwa to właśnie ruch w stronę modelu hybrydowego — pozornie rynkowego, faktycznie sterowanego politycznie. „Różne drogi” prowadzą do różnych miejsc; warto wiedzieć, dokąd zmierza ta wybierana dziś.

Źródło: Various roads to a private market economy — L. Balcerowicz · ← wróć do: Rozmowy o prywatyzacji